INTERVIEW MET Just Vervaart en Maarten Fussel

‘Boeren pesten? Ons werk helpt ook hen’

Omroep Gelderland beet zich vast in stikstofbeleid

Hoe goed werkt het Nederlandse stikstofbeleid? Omroep Gelderland onderzocht het dossier jarenlang. Het leidde zelfs tot een rechtszaak tegen de Nederlandse overheid, een uitzonderlijke stap voor een regionale omroep. “Dit dossier had impact op onszelf, op boeren én op het handelen van de overheid.”

Just Vervaart van Omroep Gelderland begon in 2021 met een zoektocht naar cijfers over het aantal geiten bij Gelderse geitenhouders en de locatie van de stallen. Die waren niet openbaar, dus vroeg hij ze op bij overheidsinstantie RVO. Ook deed hij een verzoek voor cijfers over koeien, kippen en varkens, om onderzoek te kunnen doen naar het stikstofbeleid.

Van rechtszaak naar rechtszaak

Het verzoek aan RVO leidde tot de eerste van meerdere rechtszaken, omdat boerenorganisaties niet zaten te wachten op publicatie van de cijfers. Omroep Gelderland won, maar was nog niet klaar met procederen. Just: “Volgens de wet moeten de cijfers openbaar worden gemaakt, maar toenmalig landbouwminister Femke Wiersma hield dat tegen.” Dit keer startte Omroep Gelderland een rechtszaak. Daarbij sloten ook journalisten van Follow the Money (FTM) en NRC aan.

Boeren pesten

Waarnemend hoofdredacteur Maarten Fussel van Omroep Gelderland: “De minister gaf boeren het idee dat ze inspraak hadden. Door haar houding ontstond er ten eerste veel media-aandacht en ten tweede het beeld dat wij bewust boeren wilden aanpakken door hun privégegevens openbaar te maken.” Boeren reageerden boos, kwamen naar Omroep Gelderland, belden Maarten en hij werd zelfs bedreigd. “We hebben alle boeren later teruggebeld en uitgelegd waarom we dit doen. Als omroep staan we midden in Gelderland, een provincie met veel buitengebied. Wij zijn er voor alle Gelderlanders en maken veel verhalen met boeren. Soms positief, soms met impact op hun leven. Maar we doen dit heel bewust, omdat we het stikstofbeleid willen controleren. Dat kan alleen met de juiste cijfers. Het is óók in het belang van boeren dat er duidelijkheid komt.”

Impact

Nadat Wiersma van de rechter de cijfers openbaar moest maken, ontdekte Omroep Gelderland, samen met FTM en NRC, dat het uitkopen van boeren om stikstof te besparen 1,5 miljard euro goedkoper had gekund. “Dankzij ons onderzoek zijn politici en ambtenaren beter geïnformeerd over het beleid, waardoor ze andere besluiten kunnen nemen”, zegt Just. Door het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur werd hij uitgenodigd om met ze in gesprek te gaan of de cijfers voortaan actief geopenbaard kunnen worden.

Maarten: “Dit dossier werd voor ons op een gegeven moment een principekwestie. Het kostte ook ons veel tijd en geld. Maar als er dan daadwerkelijk iets ten goede verandert, ben ik ontzettend trots.”